1-HALK ŞİİRİ

A-Türkü

Hem Okudum Hemi de Yazdım

Hem okudum hemi de yazdım

Yalan dünya senden bezdim, of

Dağlar koyağını gezdim

Yiten yavru bulunur mu?

El yazıya el yazıya

Duman çökmüş Gölyazı’ ya

Kurban olam kurban olam

Beşikte yatan kuzuya.

Elveriyor elveriyor

Orta direk bel veriyor of

Açtım baktım al yorganı

Mehemmedim (Mehmet) can veriyor

•Türkü türlerinden olan destanlara örnek:

Gazi Paşa Hazredi tek bir kişi

Ne kadar cesaret duttu bu işi

Her taraftan sarmış düşman ateşi

Esirgedi bizi düşmanımızdan

Manilere örnek;

Bayır bağın üzümü

Diyemedim sözümü

Eğil bir yol öpeyim

Sarhoş bakan gözünü

Yakın bir tarihte derlenen “İlvanlım” türküsü de Çorum güzellemelerine bir örnektir.

Yöre müziğinde ezgiler, genellikle ince seslerden başlar. Belli aralıkla karar sesine doğru iner. Bu inişlere de geçici olarak beşinci, dördüncü, üçüncü derecelerde durulur. Ardından yeni bir müzik cümlesiyle karara varılır.

Çorum yöresinin uzun havası, “bozlak” türündedir. Kırşehir bozlaklarından seyir itibariyle pek farklı olmamakla birlikte kendi içinde ayrı bir havası vardır. “Ya beni de götür ya sen de gitme”, “Malum olsun da sana bak ne haldeyim”, Çorum bozlaklarına örneklerdir.

Genelde Erzurum’da yaygın olan Tatyan türküleri, yapılan göçlerle birlikte Çorum bölgesinde de yaygın olarak bulunmaktadır. “Şu uzun gecenin gecesi olsam” türküsü tatyan ayağındadır.Divanı Garip, Kerem ayaklarında da uzun havalar çalınır söylenir. Alaca ve Mecitözü dolaylarında koşma, zincirli koşma, nefes ve deyişler yaygındır.

Türkülü oyun havaları, zil, kaşık, döndürmeli küçük halay havaları,ilençler, turna deyişleri, misket, cirit-güreş havalarıyla, kına, düğün türküleri bölgenin ezgi yapısını oluşturur.

Çorumda ilk halk müziği derlemesi, 1939 yılında yapılmıştır. Nurullah Taşkıran, Mahmut Ragıp Gazimihal, Mithat Fennen, Muzaffer Sarısözen ve Rıza Yetişen’ den oluşan ekip 241 halk ezgisini plağa almıştır.

İlvanlım

Gayayı gırcı duttu

İlvanlım İlvanlım İlvanlım aman aman

Dibini Burcu duttu da

Al fistanlım gaytanlım

Bizde bir yar sevmeynen

İlvanlım İlvanlım İlvanlım aman aman

Köyü bir sancı tuttu

Al fistanlım gaytanlım

Guşburnuyu budarlar İlvanlım

İlvanlım İlvanlım aman aman

Işgın sürmesin deyi de

Al fistanlım gaytanlım

Bizi köyden govarlar İlvanlım

İlvanlım İlvanlım aman aman

Güzel Sevmesin deyi de

Al fistanlım gaytanlım.

Zülüf kısa yüz örtmez

İlvanlım İlvanlım İlvanlım aman aman

Sevda serinden gitmez de

Al fistanlım gaytanlım

Bu gözler seni gördü İlvanlım

İlvanlım İlvanlım aman aman

Gayrısına meyletmez de

Al fistanlı gaytanlım.

Kaynak Kişi : Musa Yenilmez

Derleyen : Sümer Ezgü

Şu Uzun Gecenin Gecesi Olsam

Şu uzun gecenin gecesi olsam

Sılada bir evin bacası olsam (anam anam anam)

Dediler ki nazlı yarin pek hasta

Başında okuyan hocası olsam (anam anam anam )

Evlerinin önü üç ağaç çınar

Dillerim tutuşur yüreğim yanar (anam anam anam)

Eşinden ayrılan böyle mi yanar

Anam anam hangi derdima yanam (anam anam anam)

Katipler oturmuş yazıya bakmaz

Herkes sevdiğini dilden bırakmaz (anam anam anam)

Hey Allah’tan korkmaz kuldan utanmaz

Gönül defterinden sildin mi beni (anam anam anam)

B-Maniler

Melektir benim yarim Pencereden bakıyor

İki alemde varım İlik olmuş akıyor

Cevretme güzel sunam Yanağına gül sokmuş

Yoktur sabra mecalim Yel estikçe kokuyor

Penceresi barmaktan Yare bir bostan çıkar

Su doldurur ırmaktan Tatlı dil dosttan çıkar

Kuzum bir şeftalü ver Kalmışım gam içinde

Al kırmızı yanaktan Gel beni yastan çıkar

Pinlik üstünde kürek Ekmekçinin kel oğlan

Yine ah çekti yürek Akşam bize gel oğlan

Her dertlere dayandın Akşam bize gelmezsen

Buna da dayan yürek Sabahacak öl oğlan

Hey halvara halvara Hey huvarda huvarda

Çingi düştü şalvara Aynam kaldı duvarda

Dudaklarım kurudu Her gün aklıma gelen

Kız yalvara yalvara Su başında pınarda

(**)İlengerde tuz olsam Şu dağların harını

Büyük evde kız olsam Küreseler karını

Yar kapıdan geçerken Şu mübarek günlerde

Evde yalınız olsam Gönderseler yarimi

(**)İlenger:Leğen

Tut ağacı tut verir Yarim çıkma başaçık

Yaprağını kıt verir Arpalar kara kılçık

Oturmuş münafıklar Hakikatli yar isen

Nazlı yare fit verir Al bohçanı yola çık

İbrik koydum pınara Kavak başı bir tutam

Doldu geldi kenara Altun atam gül tutam

Altın yüzük yolladım O yar benim olursa

Belgüzardır o yare Altmış bir oruç tutam

Kaya dibinde durdum Kayalardan kalk ta gel

Bir çift güvercin vurdum Yılan olda akda gel

Gençliğime pek yazık Benim çok ikbalim yok

Derdinden verem oldum Dört yanına bak da gel

Kayalardan kayarım Karşıdan giden atlı

Ufak para sayarım Altında kilim katlı

Köylü beni everin Anam babam sağ olsun

Kızınız severim Hepisinden yar tatlı

Karanfilim ek beni Kalenin burcu menim

Has bohçana dik beni Dil bilmez gürcü menim

Eğer meyve vermezsem Ak memenin üstünde

Kazma alda sök beni Salinen inci menim

Kekliğim taşta gezer Mani defterim açtım

Ağzında şeker ezer Gene kaynadım taştım

Benim yarim pek titiz Ayrılık şerbetini

Herkesten hile sezer Yar doldurdu ben içtim

Maşa maşaya benzer Penceresi perdeli

Köşe köşeye benzer Çiçek açtı zerdali

Yenile bir yar sevdim Kınamayın komşular

Billor şişeye benzer Bu yıl başım sevdalı

Kız gelin,gavur gelin Keklik sekişli yarim

Bu nice tavır gelin Misket nakışlı yarim

O sırma saçlarını Sen baktın ben bayıldım

Sinemde gavur gelin Baygın bakışlı yarim

C-Ninniler

Ninni çaldım beşiğine

Devlet konsun eşiğine

Düşman ölsün keşiğine (sırasına)

Ninni yavrum ninni

Gökyüzünde olur ceylan

Oldum cemalına hayran

Ankara’da Hacı Bayram

O da sana himmet etsin

Allah sana bir can versin ninni

Ninni de ninni demekten

Ben kesildim yemekten

Hastayım annem yürekten

Doktor gelsin frekten

Ninni benim yavruma ninni

Ninni benim kuzuma ninni

Elime aldım kelebi

Dolaştım Şam’ı Halep’i

Çorum’da yatan Elvan Çelebi

O da sana himmet etsin

Allah sana ömür versin ninni

Gökyüzünde olur ülker

Ciğerciğim yanar tüter

Konya’da ki molla Hünker

O da sana himmet etsin

Allah sana bir can versin

Yola giden yolcu baba

Bizde giyerik aba

Osmancık’da Koyunbaba

O da sana himmet versin

Allah sana ömür versin ninni

Ninni ninni ninnice

Akşam baban gelince

Hani yavrum deyince

Seni önüne koyunca

Öpüp garnı doyunca

Ninni yavrum ninni

Ninni ninni hu ninni

Tilki duymasın ninni

Tilki duyarsa yavrum

Hem seni yer hem beni

Ninni yavrum ninni

Kavak gibi boylanasın ninni

Söğüt gibi dallanasın ninni

Kazanılmış mal yiyesin ninni

Ninni benim yavrum ninni